Algemeen

Een beslissingsondersteunend systeem is nauw verwant met een bedrijfsmanagement systeem. Vaak zijn deze twee systemen in elkaar verweven. Een beslissingsondersteunend systeem is een rekenprogramma dat rekening houdt met actuele invloeden om tot een advies te komen. Deze adviezen hebben betrekking op gewasbescherming, bemesting, beregening e.d. Uiteindelijk kan het systeem bijdragen aan een duurzamere productie van alle gewassen. (Straver & Packbier, 2012)

Doel

Het ondersteunen van het bedrijfsmanagement door het geven van adviezen die zijn opgesteld met behulp van diverse sensoren, statistische informatie, weersvooruitzichten en modellen. Door het systeem kan er bezuinigd worden op bijvoorbeeld gewasbeschermingsmiddelen, doordat er bij een lage ziektedruk minder bespuitingen uitgevoerd hoeven te worden. De kwaliteit van het eindproduct blijft gewaarborgd. De input gegevens onder gewasgegevens kunnen zowel visueel als bijvoorbeeld met sensor techniek verkregen worden, zie figuur 1.


Figuur 1: Schematisch overzicht beslissingsondersteunende systemen. Bron:(Ratering, 2012)

Mogelijkheden

Met beslissingsondersteunende systemen zijn er verschillende mogelijkheden. De systemen, in vele gevallen losse modules die bij een groter software pakket horen, bieden specifieke mogelijkheden. De verschillende mogelijkheden worden in deze paragraaf verder uitgewerkt. Aan bod komen ziekte- en plagenadvies, beregeningsadvies en bemestingsadvies.

Ziekte en plagen

In ziekte en plagen zijn veel verschillende aantastingen die zich in verschillende gewassen kunnen bevinden. De systemen worden dan ook ontworpen om een advies te geven over één specifieke aantasting in een specifiek gewas. Zo wordt men geadviseerd over het optimale moment om bestrijdingsmiddelen toe te dienen en welk type middel het meest geschikt is. Door de wetenschappelijke modellen te combineren met de sensordata en de weersverwachting, bepalen systemen of de omstandigheden gunstig zijn voor ziekte uitbraken, de zogenaamde 'kritieke perioden'. Wanneer dit het geval is, geeft het systeem een advies dat een bespuiting noodzakelijk is. (Dacom, 2012) In de onderstaande opsomming is een verzameling gemaakt van mogelijkheden van het Opticrop systeem. Systemen als dat van Dacom bieden een vergelijkbaar pakket aan. Voor meer informatie wordt dan ook doorverwezen naar deze bedrijven.

Phytophthora in aardappels

  • Timing (spuitinterval) goed afstemmen op weer, groei en ziektedruk
  • 50 veldproeven in 10 jaar: altijd minstens even goede bestrijding als praktijkschema en gemiddelde besparing van 2 bespuitingen
  • Door doseringsadvies ook prima te gebruiken bij vast spuitinterval
  • Optimaal middeladvies kijkend naar groeistadium, loofgroei (systemische werking), knolbescherming, regenvastheid, nevenwerking Alternaria

Valse meeldauw en bladvlekkenziekte

  • Tijdig advies voor starten meeldauwbestrijding
  • Kostenbesparing door meeldauw tijdig preventief te bestrijden met de goedkopere middelen
  • Dure toevoegingen zoveel mogelijk voorkomen door bladvlekkenziekte alleen te bestrijden wanneer het echt nodig is

Schimmelziekten in tarwe en gerst

  • Advies voor ziektebestrijding in tarwe (meeldauw, bruine roest, gele roest, septoria, DTR, fusarium) en gerst (netvlekken en bladvlekken)
  • Voor elke ziekte inschatting van infectiekansen en ziektedruk
  • Houdt rekening met o.a. bouwplan, voorvrucht, gewasresten, zwaarte gewas, ontwikkelingsstadium
  • Telkens goede afweging van noodzaak en rendement van een bespuiting
  • Afhankelijk van de situatie en welke ziekte de prioriteit heeft, wordt aangegeven welke middelencombinaties het best ingezet kunnen worden

Schimmelziekten in kool

  • Advies voor ziektebestrijding in alle koolgewassen: Mycosphaerella, meeldauw, Alternaria en witte roest

Vuurbestrijding in bloembollen

  • Advies vuurbestrijding in tulp, lelie en gladiool
  • Betrouwbare bestrijding door telkens voorafgaande aan een gevaarlijke infectieperiode te spuiten
  • Ook prima te gebruiken in combinatie met een vast spuitschema (basismiddel b.v. Mancozeb, luisbestrijding, onkruidbestrijding): Optibol adviseert telkens of een toevoeging nodig is
  • Aanzienlijke besparingen aangetoond in vele veldproeven

Knolselderij bladvlekkenziekte

  • Advies voor bestrijding van bladvlekkenziekte (Septoria apiicola) in knolselderij en bladselderij
  • Start bestrijding en spuitinterval goed afstemmen op weersomstandigheden en ziektedruk
  • Betrouwbaar bestrijdingsresultaat en vaak besparing mogelijk op het aantal bespuitingen

Alternaria en meeldauw in peen

  • Advies voor alternariabestrijding in peen, rekening houdend met nevenwerking op meeldauw
  • Optimaal spuitschema op basis van o.a. weer, ziektedruk, groeistadium, gewastype en oogstmethode

Beregening

Er komen steeds meer technieken om efficiënt te beregenen waardoor water- en energieverspilling wordt voorkomen. Uit veelvuldig testen blijkt, dat werken met de bodemvochtsensor gebruiksvriendelijk is en ondersteuning geeft bij de planning van beregenen. Er is vastgesteld dat na een beregeningsgift geen water is doorgelekt naar een niveau onder de wortels. Er zijn ook stikstofmetingen uitgevoerd in aardappelen tijdens en na de teelt. Door de beregening heeft het gewas goed gebruik gemaakt van de aanwezige stikstof.

Door bodemvocht sensoren te plaatsen in het veld kan het vochtgehalte van de grond worden bepaald. De bodemvochtsensoren geven het vochtgehalte weer in lagen van 10 cm tot 50 cm diep. Deze gegevens worden centraal verwerkt en in grafieken weergegeven, zodat het verloop in de vochttoestand over een periode zichtbaar wordt. Elk uur van de dag kan de deelnemer op zijn computer lezen hoeveel vocht het gewas nog beschikbaar heeft. Tevens geeft het systeem aan of er water doorlekt na beregenen en is de wortelactiviteit zichtbaar. Met name de wortelactiviteit is essentieel voor de opname van stikstof en water. (Bouwkamp, 2011)


Figuur 3: Bodemvochtsensoren Dacom. Bron:(Dacom, 2012)


Figuur 4: Monitor van Dacom beregening. Bron:(Dacom, 2012)

Als de vochtlijnen in de rode zone komen, wordt geadviseerd om te beregenen. Hiermee heeft de teler de mogelijkheid om op het juiste moment te beginnen met de beregening. Ook wordt in het programma gekeken naar het weer. Hiermee kan een voorspelling gegeven worden over het verloop van de vochtlijnen.

Nadeel is echter dat op één plaats gemeten wordt en dat dit “vertaald” moet worden naar andere percelen. Dit komt de precisie van het systeem niet te goede.

Hiervoor is een oplossing gevonden door de DLV beregeningsplanner en de bodemvochtsensoren te combineren met satellietbeelden van MijnAkker. De planner bleek de trend van de vochttoestand goed te volgen. Doel van deze beregeningsplanner is om per perceel de actuele vochtsituatie in beeld te krijgen met een advies over wel of niet beregenen. (Bouwkamp, 2011)


Figuur 5:DLV beregeningsplanner. Bron:(DLVplant, z.d.)

Bemesting

Om gewassen optimaal te kunnen laten groeien is een juiste toediening van meststoffen belangrijk. Een goed bemestingsplan is daarom noodzakelijk. Enerzijds voor de optimale groei van de gewassen, anderzijds om aan de gebruiksnormen voor de hoeveelheden stikstof en fosfaat te blijven voldoen.

De Dacom bemestingsmodule adviseert tijdens het seizoen over de hoeveelheid en het moment van toe te dienen meststoffen. Het voordeel hiervan is dat de meststoffen optimaal door de plant kunnen worden opgenomen met als resultaat een beter gewasrendement. Opticrop heeft een vergelijkbaar systeem dat tevens het moment en hoeveelheden van bemesting bijhoudt.(Dacom, 2012)

In figuur 6 is een screenshot opgenomen van het programma van Dacom. Het systeem houdt rekening met gegevens van de beregeningsmodule. Door de vochttoestanden te koppelen aan de bemestingsgegevens kan er een advies worden gegeven omtrent de bemesting.


Figuur 6: Dacom bemesting. Bron:(Dacom, 2012)

 

Beschikbaar

Er zijn verschillende aanbieders zowel uit Nederland als uit het buitenland. De meest bekendste systemen zijn die van Dacom en Opticrop. Maar er zijn meerdere systemen die het beregeningsmoment kunnen bepalen. Een voorbeeld hiervan is de beregeningsplanner van DLV Plant.
Omhoog

Terug naar dataverkeer/verwerking